-13 C
Нур-Султан
22.01.2022

Қазақтың байырғы салмақ өлшемдері

Қоршаған ортаны сандар ортасы десек, әр халық сол сандық өлшемді өзінше түсінген. Қазіргі халықаралық стандарт өлшемдер (кг, метр, тонна, т.б.) жоқ кезде әлем жұрты салмақ, көлем мөлшерін таным бірліктері арқылы таныған. Ендеше қазақ халқы салмақты қалай өлшеген екен?

Қадақ — Шығыс елдерінде көп қолданылған салмақ өлшемі. Қадақ ескіліктегі жазбаларда жиі ұшырасады. Еуропада кең тараған фунт өлшеміне сәйкес келеді. Ол 200 грамға тең. Кейбір мәліметтер бойынша, қадақтың мынадай түрлері болған: Дешті Жұма қаласында — 317 г, Қаратегін қаласында — 634 г, Қаттақорған қаласында — 409, 512 г.

Батпан — салмақ өлшемі. Бір батпанда 200-300 грамм ауырлық бар. XIX ғасырларда Ташкент, Шымкент қалаларында бір батпан 10,5 пұт, яғни 171,99 кг, Әулиеатада 12 пұтқа тең келген, яғни — 196,56 кг-ды құрайды.

Мысқал — 25 грамға тең салмақ өлшемі (бір қадақта 96 мысқал бар).

Шөкім — бес саусақтың шөкіміне іліккен заттың өлшемі.

Пұт — салмағы 16 килограмға тең ауырлық өлшемі. 1 пұт — 40 қадақ.

Қолтық — кісі қолын бүгіп бүйіріне жеткізгенде қолтығының астына сыятындай көлем.

Шымшым— ұсақ затты бас бармақ пен сұқ саусақтың арасына қысып ұстағандағы сыйымдылық өлшемі.

Қос уыс — қос қолдың алақанын біріктіре қобылай ұстағандағы сыйымдылық өлшемі.

Уыс — қолдың алақанын қобылай ұстағандағы сыйымдылық өлшемі.

 

-ЖАРНАМА-

Пікір қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here

- ЖАРНАМА -

СОҢҒЫ ЖАЗБА

Мектептегі каникулдардың мерзімі бекітілді

ҚР Білім және ғылым министрлігі 2021–2022 жылдары орта білім мекемелерінде оқу жылының басталуы мен ұзақтығы, каникул кезеңдеріне қатысты 2021 жылғы 27 шілдедегі бұйрыққа өзгеріс...

Барлық бастауыш сынып оқушылары мектепке барып оқиды

ҚР Бас санитар дәрігерінің білім беру ұйымдарында санитариялық-эпидемияға қарсы іс-шараларды күшейту туралы қаулысы шықты. Қаулы бойынша, облыстардың, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент қалаларының әкімдері мен ҚР Білім...

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев отандық білім беру саласы жұмысына қатысты сын айтті

«Білім саласы туралы айтар болсақ, айналып келгенде әңгіме оның сапасына келіп тіреледі. Нарық нақты бір сала мамандарын талап етсе, ал біздің білім министрлігінің нормативтік...

«Назарбаев Университеті және Назарбаев Зияткерлік мектептері эндаумент қорларының қызметі жайлы» – А.Сәрінжіповпен сұхбат

Баспасөзде Назарбаев Қорының коммерциялық активтері туралы материалдардың пайда болуына байланысты қалың жұртшылықта сұрақтар туындауы мүмкін, оларға жауап алу үшін біз Қордың қазіргі төрағасы, ҚР...

Математикалық айтыс = дәлелсіз сөз сапыру емес

19 қаңтар күні Abai.kz ақпараттық порталында ардагер ұстаз Ордалы Қосай мырзаның академик Асқар Жұмаділдаевқа жазған «Математик – математикке!» атты үшбу хаты KAZBILIM сайтымызда жарияланған еді. Бүгін ...