-14 C
Нур-Султан
01.12.2022

ҰБТ-2022 кездесетін тарихи даталар тізімі

ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ (ҰБТ-2022 кездесетін тарихи даталар тізімі)

«ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ» ПӘНІ БОЙЫНША МАҢЫЗДЫ ОҚИҒАЛАРДЫҢ ХРОНОЛОГИЯЛЫҚ КЕСТЕСІ
1. Б.з.б. ІІІ–ІІ мыңжылдықтың аралығы – Энеолит (мыс-тас дәуірі).

 

2. Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың басы – Қола (мыс пен қалайының қосындысы) қорытуды меңгеру.

 

3. Б.з.б. І мыңжылдықтың басы – Темірді игеру басталды.

 

4. Б.з.б. I мыңжылдық ‒ Сақ тайпалық одақтарының өмір сүрген мерзімі.
5. Б.з.б. І мыңжылдық – Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы.
6. Б.з.б. VІІІ ғ. ‒ Қазақстан аумағындағы ең ежелгі сақ қорғандары.
7. Б.з.б. ІІІ ғ. соңы ‒ Көшпелі ғұн (хунну) тайпаларының билігіне Мөденің келуі.
8. Б.з.б. 530 ж. ‒ Сақ-массагеттердің парсы патшасы Кирді талқандауы.
9. 552–603 жж. ‒ Түрік қағанатының өмір сүрген мерзімі.
10. 603–704 жж. ‒ Батыс Түрік қағанатының өмір сүрген мерзімі.
11. 704–756 жж. ‒ Түргеш қағанатының өмір сүрген мерзімі.
12. 751 ж. ‒ Атлах (Талас) шайқасы.
13. 756–940 жж. ‒ Қарлұқтар мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
14. 870 ж. – Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірге келген жылы.
15. 942-1212 жж. ‒ Қарахан мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
16. ІX ғ. соңы‒XI ғ. басы

(ІX ғ. соңы‒XI ғ. ортасы)

‒ Оғыз мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
17. ХІ ғасыр. – Махмуд Қашғаридің өмір сүрген уақыты.
18. ХІ ғасыр. – Жүсіп Баласағұнидің «Құтты білік» поэмасының жазылған мерзімі.
19. ХІІ ғасыр. – Қожа Ахмет Йассауидің «Диуани Хикмет» еңбегінің жазылған мерзімі.
20. 960 ж. ‒ Қарахан мемлекетінде ислам  дінін мемлекеттік дін деп жариялануы.
21. XI ғ. басы‒XIII ғ. басы ‒ Қыпшақ хандығының өмір сүрген мерзімі.
22. 1236/1237‒1242 жж. ‒ Батудың Руське және Шығыс Еуропаға жорығы.
23. XIV ғ. І жартысы ‒ Өзбек ханның Алтын Ордада билік етуі.
24. 1465 ж. ‒ Қазақ хандығының құрылуы.
25. XVI ғ. басы ‒ Қасым ханның билік еткен уақыты.
26. XVI ғ. басы – «Қасым ханның қасқа жолы» заңдары шықты.
27. 1538‒1580 жж. ‒ Хақназар ханның билік еткен уақыты.
28. 1582/1583‒1598 жж. ‒ Тәуекел ханның билік еткен уақыты.
29. XVI ғ. соңы–XVIІ ғ. басы – «Есім ханның ескі жолы» заңдары шықты.
30. 1628/1629–1652 жж. – Жәңгір ханның ел билеуі.
31. 1643 ж. ‒ Орбұлақ шайқасы.
32. 1680‒1715/1718 жж. ‒ Тәуке ханның билік еткен уақыты.
33. ХVII ғ. соңы. ‒ Тәуке ханның «Жеті жарғы» заңдар жинағы.
34. 1723 ж. ‒ «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаның» («Ұлы апат жылдары») басталуы.
35. 1726/1728 ж. ‒ Бұланты шайқасы.
36. 1729/1730 ж. ‒ Аңырақай шайқасы.
37. 1731 ж. – Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі Ресейдің қол астына өтуі.
38. 1771‒1781 жж. ‒ Абылайдың Қазақ хандығын басқарған жылдары.
39. 1783‒1797 жж. ‒ Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс.
40. 1835–1865 жж. – Шоқан Уалихановтың өмір сүрген жылдары.
41. 1836‒1838 жж. ‒ Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліс.
42. 1837‒1847 жж. ‒ Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс.
43. 1841 ж. ‒ Бөкей хандығында қазақ балаларына арналған алғашқы зайырлы мектептің ашылуы.
44. 1841–1889 жж. – Ыбырай Алтынсариннің өмір сүрген жылдары.
45. 1845–1904 жж. – Қазақтың ұлы ақыны, ойшылы әрі ағартушысы Абай Құнанбаевтың өмір сүрген жылдары.
46. 1866–1937 жж. – Әлихан Бөкейхановтың өмір сүрген уақыты.
47. 1893 ж. – В.Томсен ежелгі түркі жазбаларының құпиясын ашты.
48. 1913‒1918 жж. ‒ «Қазақ» жалпыұлттық газетінің шығуы.
49. 1916 ж. – Қазақстан және Орта Азиядағы ұлт-азаттық қозғалыс.
50. 1917 ж., шілде ‒ «Алаш» партиясының құрылуы.
51. 1917 ж., желтоқсан ‒ Орынборда ІІ жалпықазақ съезі. Алаш-Орда үкіметінің құрылуы.
52. 1918–1920 жж. – Қазақстандағы шетел интервенциясы мен Азамат

соғысы.

53. 1920 ж. ‒ Қырғыз (Қазақ) АССР-нің құрылуы.
54. 1925 ж., сәуір ‒ Қазақ Кеңестерінің V съезі өтіп, қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтірілді.
55. 1925 ж. – Қазақ АКСР-i астанасын Орынбордан Қызылордаға

көшірілуі.

56. 1928 ж. – Алғашқы жоғары оқу орны – Қазақ мемлекеттiк

педагогикалық институтының ашылуы.

57. 1929 ж. – Қазақ АКСР-i астанасын Қызылордадан Алматы қаласына көшірілуі.
58. 1931-1932/1933 жж. ‒ Күштеп ұжымдастыру жылдарындағы жаппай ашаршылық.
59. 1932 ж. ‒ Ашаршылыққа байланысты, апаттың көлемі туралы «Бесеудің хатын» жазған республика қайраткерлері:

Ғ. Мүсірепов, М.Ғатауллин, М.Дәулетқалиев, Е.Алтынбеков, Қ.Куанышев.

60. 1936 ж. – Қазақ АКСР-iнің одақтық республика болып қайта құрылуы

(ҚазКСР).

61. 1937 ж. – Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы.
62. 1939 ж. – Екінші дүниежүзілік соғыстың басталған жылы.
63. 1941 ж. – Ұлы Отан соғысының басталған жылы.
64. 1946 ж. – Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы.
65. 1949 ж. – Семей ядролық полигонындағы алғашқы атомдық жарылыс.
66. 1949 ж. – М.Әуезовке «Абай» романы үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығының берілуі.
67. 1954 ж. – Тың және тыңайған жерлерді игерудің басталуы.
68. 1957 ж. – Экономикалық аумақтық ұстаным бойынша басқаруды қайта құру.
69. 1959 ж. – Теміртаудағы жұмысшылар толқуы.
70. 1961 ж. – «Байқоңыр» космодромынан тұңғыш ғарышкердің ұшырылуы.
71. 1960-1962, 1964-1986 жж. – Д. А. Қонаевтың Қазақ КСР Компартиясы ОК бiрiншi хатшысы қызметін атқарған жылдары.
72. 1963 ж. – Ядролық қаруларды атмосферада, ғарышта және су астында сынауға тыйым салу туралы келісімшарт.
73. 1969 ж. – Есік қорғанынан «Алтын адам» табылуы.
74. 1978 ж. – Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы.
75. 1979 ж. – Целиноград қаласындағы Қазақстанда немiс автономиясын құруға қарсы наразылық шерулері.
76. 1986 ж. ‒ Желтоқсан оқиғасы.
77. 1988 ж. – Ш. Құдайбердиев, А. Байтұрсынов, М. Жұмабаев,

Ж. Аймауытов, М. Дулатовтардың ақталуы.

78. 1989 ж. – Қарағанды шахтерлерiнiң ереуiлi.
79. 1989 ж. ‒ О. Сүлейменов бастаған «Невада-Семей» экологиялық қозғалысының құрылуы.
80. 1989 ж. ‒ «Тілдер туралы Қазақ КСР Заңының» қабылдануы, қазақ тілінің мемлекеттік тіл болып жариялануы.
81. 1991 ж. ‒ Қазақтың тұңғыш ғарышкері Т. Әубәкіровтің ғарышқа ұшуы.
82. 1991 ж., 29 тамыз – Н.Ә. Назарбаевтың Семей ядролық полигонын жабу туралы жарлыққа қол қоюы.
83. 1991 ж. ‒ Н.Ә. Назарбаевтың бүкілхалықтық сайлауда Қазақстан Президенті болып сайлануы.
84. 1991 ж. – Қазақ КСР-iнiң алтын қоры мен алмаз қорының құрылуы.
85. 1991 ж., 16 желтоқсан ‒ Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы» Конституциялық Заңының қабылдануы.
86. 1992 ж. – Қазақтардың дүниежүзiлiк алғашқы құрылтайының өтуi (Алматы қ.).
87. 1992 ж., маусым ‒ Қазақстан Республикасының мемлекеттік Туы мен Елтаңбасы бекітілуі
88. 1992 ж. ‒ Қазақстан Республикасының БҰҰ-ға толыққанды мүше болып қабылдануы.
89. 1993 ж., қараша ‒ Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы ‒ теңгенің енгізілуі.
90. 1995 ж. – Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылуы.
91. 1995 ж., 30 тамыз ‒ Бүкілхалықтық референдумда Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясының қабылдануы (Конституция күні).
92. 1997 ж. ‒ Жалпыұлттық татулық пен қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы.
93. 1997 ж. – Қазақстан Республикасының астанасы Алматы қаласынан Ақмола (Нұр-Сұлтан) қаласына көшірілуі.
94. 1999 ж. – ЮНЕСКО шешімімен Астана (Нұр-Сұлтан) қаласына «Бейбітшілік қаласы» мәртебесінің берілуі.
95. 2003 ж. ‒ Астанада (Нұр-Сұлтан) әлемдік және дәстүрлі діндер өкілдерінің I съезі.
96. 2010 ж. ‒ Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі.
97. 2011 ж. ‒ Қазақстанда Азиаданың өткізілуі.
98. 2017 ж. ‒ Қазақстанда дүниежүзілік ЭКСПО көрмесінің өткізілуі.
99. 2019 ж. ‒ Астана қаласының атауы Нұр-Сұлтан болып өзгеруі.
100. 2019 ж. – Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Республикасының Президенті болып сайлануы.

 

ДҮНИЕЖҮЗІ ТАРИХЫ (ҰБТ-2022 кездесетін тарихи даталар тізімі)

«ДҮНИЕЖҮЗІ ТАРИХЫ» ПӘНІ БОЙЫНША МАҢЫЗДЫ ОҚИҒАЛАРДЫҢ ХРОНОЛОГИЯЛЫҚ КЕСТЕСІ
1. Б.з.б. IV-мың ж. – б.з. V ғ. – Ежелгі Шығыс өркениеті тарихы кезеңі.
2. Б.з.б. 1280 ж. – Египет пен Хетт мемлекеттері арасындағы әлемдегі тұңғыш бітім шарт.
3. Б.з.б. 1792–1750 жж. – Хаммурапидің Вавилон мемлекетін басқаруы. «Хаммурапи заңдары».
4. Б.з.б. 221 ж.

 

– Қытай аумағындағы алғашқы орталықтанған мемлекет-Цинь империясы.
5. Б.з.б. 336–323 жж. – Александр Македонскийдің билік етуі.
6. Б.з.б. 509–27 жж. – Ежелгі Рим тарихындағы республика кезеңі.
7. Б.з. 395 ж. – Ежелгі Рим империясының  Батыс және Шығыс болып бөлінуі.
8. Б.з. 476 ж. – Батыс Рим империясының құлауы.
9. 481–511 жж.

 

– Франк мемлекеті мен Меровингтер әулетінің негізін қалаушы король Хлодвигтің билік құруы.
10. 527–565 жж. – Император І Юстинианның билік етуі.
11. 570–632 жж. – Ислам дінінің негізін қалаушы Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың өмір сүрген жылдары.
12. 882 ж. – Киев Русі мемлекетінің құрылуы.
13. XІ ғ. – Салжұқтардің Кіші Азияны жаулап алуы.
14. 1096–1099 жж. – Бірінші крест жорығы.
15. 1265 ж. – Ағылшын парламентінің құрылуы.
16. 1302 ж. – Францияда Бас штаттардың  шақырылуы.
17. 1337–1453 жж. – Англия мен Францияның арасындағы Жүз жылдық соғыс.
18. 1368–1644 жж. – Қытайда Мин әулетінің билік етуі.
19. 1382 ж. – Тоқтамыс ханның Мәскеу қаласын басып алуы.
20. 1453 ж. – Түріктердің Константинопольді басып алуы.
21. 1455–1485 жж. – Англиядағы Ал қызыл және Ақ раушандар соғысы.
22. 1485–1603 жж. – Англияда Тюдорлар әулетінің басқаруы.
23. 1492 ж. – Христофор Колумбтың Американы ашуы.
24. 1517 ж. – Лютердің 95 тезисін жариялап, индульгенцияға қарсы шығуы.
25. 1519–1522 жж. – Фернан Магеллан тұңғыш дүниежүзін айналып шығу саяхаты.
26. 1555 ж. – Реформация нәтижесінде Германияда княздер мен императордың арасында Аугсбург бітімінің жасалуы.
27. XVI ғ. аяғы – Францияда Бурбондар әулетінің билікке келуі.
28. 1600 ж. – Ағылшындық Ост-Үнді компаниясының құрылуы.
29. XVII ғ. басы–XІX ғ. екінші жартысы – Жапонияда  Токугава әулеті сегундарының билік етуі.
30. 1607 ж. – Солтүстік Америкадағы ағылшындардың алғашқы тұрақты қонысы Джеймстаунның (Виргиния) негізі қаланды.
31. 1613–1917 жж. – Ресейде Романовтар әулетінің билік құруы.
32. 1640 ж. – Ағылшын буржуазиялық революциясының басталуы.
33. 1682–1725 жж. – І Петрдің патшалық етуі.
34. 1700–1721 жж. – Солтүстік соғыс.
35. 1756–1763 жж. –Жетіжылдық соғыс. (Англия мен Франция)
36. 1757 ж. – Император Цяньлун еуропалықтардың Қытайға келуіне тыйым салуы.
37. 1776 ж. – АҚШ-тың құрылуын жариялаған Тәуелсіздік декларациясының қабылдануы.
38. 1787 ж. – АҚШ Конституциясының қабылдануы.
39. 1789 ж. – Бастилиянының алынуы. Француз революциясының басталуы.
40. 1789 ж.

 

– Францияда Адам және азамат құқықтары декларациясын қабылдауы.
41. 1804 ж.

 

– Францияда Наполеон Бонапарттың «императоры» атағын қабылдауы. Бірінші империяның құрылуы.
42. 1812 ж. – Ресейдің Наполеон әскерлеріне қарсы Отан соғысы.
43. 1813 ж. – Лейпциг түбіндегі «Халықтар шайқасы».
44. 1814–1815 жж. – Вена конгресі.
45. 1823 ж. – АҚШ-та «Монро доктринасының» жариялануы.
46. 1839–1870 жж. – Осман империясындағы Танзимат  реформасы.
47. 1850–1864 жж. – Қытайдағы тайпиндер көтерілісі.
48. 1853-1856 жж. – Қырым соғысы.
49. 1854 ж. – Бірінші жапон-американ келісімшартына қол қойылуы.
50. 1861 ж. – Итальян  корольдығының құрылуы.
51. 1861 ж. – Ресейде басыбайлылық құқықты жою туралы манифест.
52. 1861-1865 жж. – АҚШ-тағы азамат соғысы.
53. 1871 ж. – Версальда Герман империясы құрылуының жариялануы.
54. 1871 ж. – Герман империясының Конституциясының қабылдануы.
55. 1870–1871 жж. – Франция-Пруссия соғысы.
56. 1877–1878 жж. – Орыс-түрік соғысы.
57. 1878 ж. – Берлин конгресі.
58. 1882 ж. – Германия, Австрия-Венгрия және Италия араларындағы Үштік Одақтың құрылуы.
59. 1889 ж. – Жапония Конституциясының қабылдануы.
60. 1904–1905 жж. – Орыс-жапон соғысы.
61. 1905–1907 жж. – Алғашқы орыс буржуазиялық-демократиялық революциясы.
62. 1907 ж. – Антанта соғыс одағының құрылуы.
63. 1914-1918 жж. – Бірінші дүниежүзілік соғыс.
64. 1917 ж. – Ресейдегі Ақпан революциясы және Қазан революциясы.
65. 1919 ж. – Париждегі бейбітшілік конференциясы.
66. 1921–1922 жж. – Вашингтон конференциясы.
67. 1922 ж. – КСРО-ның құрылуы.
68. 1923 ж. – Түркия Республикасының құрылуы.
69. 1929–1933 жж. – Әлемдік экономикалық дағдарыс.
70. 1933 ж. – Германияда фашистік диктатураның орнауы.
71. 1937 ж. – Жапонияның Қытаймен соғысының басталуы.
72. 1938 ж. – Мюнхен келісімі.
73. 1939 ж. – Өзара шабуылдаспау туралы КСРО-Герман пактісі.
74. 1939–1945 жж. – Екінші дүниежүзілік соғыс.
75. 1941 ж. – Германияның КСРО-ға шабуылы.
76. 1942–1943 жж. – Сталинград шайқасы.
77. 1943 ж. – Курск шайқасы.
78. 1943 ж. – Тегеран конференциясы.
79. 1945 ж. – БҰҰ Жарлығының қабылдануы.
80. 1945 ж. – ІІ Дүниежүзілік соғыста Германия мен Жапонияның жеңілуі. ІІ Дүниежүзілік соғыстың аяқталуы.
81. 1947 ж. – Трумэн Доктринасы, Маршалл жоспары.
82. 1949 ж. – НАТО-ның құрылуы.
83. 1950–1953 жж. – Кореядағы соғыс.
84. 1955 ж. – Варшава келісімшарты ұйымының құрылуы.
85. 1956 ж. – Суэц дағдарысы. Египетке қарсы үшжақты басқыншылық.
86. 1958 ж. – Францияда бесінші Республиканың құрылуы.
87. 1961 ж. – Космонавт Ю.А. Гагариннің ғарышқа алғашқы ұшуы.
88. 1962 ж. – Кариб дағдарысы.
89. 1963 ж. – Жерде, суда және ауада ядролық сынақтарды өткізбеу туралы Мәскеу шарты.
90. 1965–1973 жж. – АҚШ-тың Вьетнамдағы интервенциясы.
91. 1968 ж. – Варшава Шартына қатысушы елдердің Чехославакияға әскерлерін енгізуі. «Прага көктемі».
92. 1971 ж. – Пәкістан-Үнді соғысы.
93. 1975 ж. – Хельсинкидегі қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі Еуропа Кеңесінің Актісі.
94. 1979 ж. – Иранда шахқа қарсы революция.
95. 1979 ж. – Ауғанстанға КСРО қарулы күштерін енгізу.
96. 1980–1988 жж. – Ирак-Иран соғысы.
97. 1991 ж. – КСРО-ның ыдырауы. ТМД-ны құру туралы декларацияға қол қойылуы.
98. 1992 ж. – Еуропалық Одақтың (ЕО) құрылуы туралы Маастрихт келісімінің жасалуы.
99. 2001 ж. – Шанхай ынтымақтастық ұйымын құру туралы мәлімдеме .
100. 2010–2011жж. – «Араб көктемі». Египет, Тунис, Ливиядағы  революциялар.

 

-ЖАРНАМА-

Пікір қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here

- ЖАРНАМА -

СОҢҒЫ ЖАЗБА

Магистратураға түсуге арналған кешенді тестілеу басталды

4 мыңнан астам адам магистратураға түсуге арналған кешенді тестілеуден өтіп жатыр. Бұл туралы Ұлттық тестілеу орталығы хабарлады. Кешенді тестілеуді тапсыруға өтініш қабылдау 1-18 қараша аралығында...

Ғылым және жоғары білім министрлігі жанынан Қоғамдық кеңес құрылды

Ғылым және жоғары білім министрлігі жанынан Қоғамдық кеңес құрылды. Оның құрамына Парламент депутаттары, мемлекет және қоғам қайраткерлері, ғалымдар, оқытушылар, азаматтық қоғам және БАҚ өкілдері...

Қызылордалық 4 педагог «Үздік ұстаз» атанып, 3 млн теңгенің сертификатын алды

Қызылордалық педагогтар республикалық білім сынында аймақ абыройын тағы бір асқақтатты. «Үздік педагог-2022» республикалық байқауына қатысқан 123 мұғалімнің арасынан сырбойылық 4 ұстаз жеңімпаз атанып, төсбелгі...

Ғылым министрлігі студенттер арасында тілдік кемсітуге байланысты түсінік берді

Оқу-ағарту министрлігі мектеп оқушылары арасында этносаралық қатынастарды нығайтатын жұмыстарды жүргізеді. Ғылым және жоғары білім министрлігі азаматтарды тілдік қағидат бойынша кемсітуге жол бермеу бойынша түсіндіру жұмыстарын...

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ конкурстық іріктеуге қатысу үшін құжаттарды қабылдау басталады

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымы 2023-2024 оқу жылында Назарбаев Зияткерлік мектептерінің 7-сыныптарында білім алу ушін үміткерлерге Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті – Елбасының...