|  | 

Ұлылар ұлағаты

Ғұмар Қараш. ЕНДІ ҚАЛАЙ ТҰРМАҚ КЕРЕК?

Қазақтың жау жарағын тастап, момын болып, шаруасына қарағанына екі жүз жылдай болған екен, бұл екі жүз жыл он сегізінші-он тоғызыншы заманға тура келеді екен (һәр бір жүз жылды бір заман деп атайды). Бұл айтылған екі заманада адам баласы бегіректе ілгері кетті, ол ілгері кетуге себеп болған нәрсе – ғылым менен өнер. Бұл екі заманада отарба, откүйме шықты, тілграм, тилефон шықты, зауытта, фабрикада түрлі затты өзі істейтін машиналар шықты.

Бұл шыққан өнерлер адам баласының тұрмысын бүтіндей өзгертіп жіберді, бұрынғы амалсыз бір жерде отыратын, иәки амалсыз өнебойын бір кәсіпті ететін заманды артта қалдырды, отарба, откүйме, тілграм, тилефон адам баласын бірі-біріменен мидай араластырды, не істеймін десе де қолын жеткізді.

Сол күндегі яғни екі жүз жыл шамасындағы бізбенен баяғы білімі, өнері бірдей қатар халықтардың бәрі де бұ күнде ғылым иесі, өнер иесі, ұдұлат иесі болды. Аның үшін бұ халықтар жоғарыдағы айтылған өнерлерден қашпай, пайдаланды.

Енді бұл екі жүз жылда біз не бітірдік екен, өзімізді өзіміз бір байқап қаралықшы. Яфырмай, ойлап тұрсақ, бізің бұ екі жүз жылдық ғұмырымыз бүтіндей босқа өтіпті. Өзіміздей халық ауыз біріктіріп, ғылымды, өнерді асырмақ үшін басқа халықпенен таласқанда, біз өзді өзіміз бір бірімізбенен үлкендікке таласып, барлық уақытты уа барлық малды бұған сарп етіп, масқара болыппыз.

Сөйтіп өнерден де, ғылымнан да махрұм қалып, ақырында күнелтіп отырған малдан да айрылып, зор қиындыққа ұшырап тұрмыз. Жетер енді таласу, жетер! Ендігі ғұмырды бос өткізуден сақтаналық.

Енді бізге бұрынғы күн жоқ, бұрынғыша мал бағып көп ұзақ жасай алмаймыз, аның үшін бұрынғыдай жер жоқ.

Өнерсіз адам, йағни еш бір нәрседен хабары жоқ білімсіз адам бар затын пайдаға асыра алмайды, міне, біз қазақ халқы барымызды ұқсата алмай, жарлы болдық қой! Бай десең, бізде болды, не үшін бір ине қалмады?! Барлығы надандығымыздан…”

«Қазақстан» газеті, 1911 жыл, 1 желтоқсан, Орал қаласы
Ғұмар Қараш

ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗДАР

  • Мағжан Жұмабайұлы. Баланың дене тәрбиесі мен жан тәрбиесін қатар алып бару керек.

    Мағжан Жұмабайұлы. Баланың дене тәрбиесі мен жан тәрбиесін қатар алып бару керек.

    Бастапқы кезде жөпшенді білінбейтін баланың жан тұрмысы бала өскен сайын бірте-бірте біліне бастайды. Сондықтан баланың дене тәрбиесі мен жан тәрбиесін қатар алып бару керек. Қатар алып бару емес, бала өскен сайын тәрбиеші күшінің көбін баланың жан тәрбиесіне жұмсай беруге міндетті. Тегінде берік ұғу керек: адамның қымбат нәрсесі де, жұмбақ нәрсесі де сол – жан. Қиын

  • Мұхтарбай ӨТЕЛБАЕВ. Халықтың пайдасына асырмаған байлықтың несі байлық?!

    Мұхтарбай ӨТЕЛБАЕВ. Халықтың пайдасына асырмаған байлықтың несі байлық?!

    1991 жылы математиктердің дүниежүзілік конгресінде есімдері аталған әлемнің айтулы мың математигінің 30-ға жуығы қазақ болған. Физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі Мұхтарбай Өтелбаев та солардың бел ортасында болғаны анық еді. Ол дүниежүзілік конгресс бекіткен мыңжылдықтың 7 есебінің бірі – Навье-Стокс теңдеуін шешіп, өзінің кәсіби дәрежесінің биіктігін әлем ғалымдары алдында мойындатқан. Біз таяуда

Пікір қалдырыңыз

Еmail почтаңыз сыртқа жарияланбайды. * белігісі тұрған бағанды міндетті түрде толтырасыз

Аты-жөні *

Email *

Телефоны

Сайт алаңында білім саласы мен ұрпақ тәрбиесіне байланысты өзекті деп санаған ойларыңызға орын береміз.

E-mail: kazbilim@gmail.com

ZERO.KZ HotLog